REmarks #38 Decyzja Środowiskowa 2.0 – co może się zmienić?

Dziś kilka słów o nowelizacji ustawy, o prawdopodobnie najdłuższym tytule w polskim systemie prawnym – -o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko („ustawie OOŚ”). Jeżeli planowana nowelizacja zostanie uchwalona, może istotnie zmienić zasady uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia („decyzja środowiskowa”). Projekt ustawy został opublikowany 29 grudnia 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji i obecnie znajduje się na etapie opiniowania w ramach rządowego procesu legislacyjnego.

Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych
w projekcie jest przeniesienie kompetencji do wydawania decyzji środowiskowych z organów gminy (wójta, burmistrza i prezydenta miasta) na starostę. Zmiana ta ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu, proponowana regulacja jest podyktowana ograniczoną rolą organów gminy, których rozstrzygnięcia opierają się przede wszystkim na stanowiskach organów opiniujących i uzgadniających. Przekazanie kompetencji starostom ma usprawnić prowadzenie postępowań, wzmocnić nadzór nad realizacją inwestycji oraz zapewnić rozpatrywanie spraw przez jeden, wyspecjalizowany organ o większym zakresie terytorialnym będący jednocześnie organem właściwym do wydawania pozwoleń na budowę.

Zmianie ulec mają także zasady przenoszenia decyzji środowiskowej. Projekt doprecyzowuje, że organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej w pierwszej instancji będzie zobowiązany do zmiany adresata wyłącznie decyzji ostatecznych, na podmiot przyjmujący zawarte w niej warunki, za zgodą dotychczasowego adresata decyzji. Projekt umożliwia wskazanie jednego lub kilku inwestorów planujących realizację przedsięwzięcia oraz wprowadza ich solidarną odpowiedzialność za wykonanie obowiązków wynikających z decyzji środowiskowej.

Z perspektywy inwestorów największe znaczenie mogą mieć jednak przepisy dotyczące sukcesji decyzji środowiskowej, tj. przejścia z mocy prawa praw i obowiązków z niej wynikających. Zgodnie z projektowanym art. 72c Ustawy OOŚ podmiot, który staje się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której realizowane jest lub zostało zrealizowane przedsięwzięcie, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tej decyzji. W przypadku przedsięwzięć związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przejęcie tych praw i obowiązków następuje przez podmiot prowadzący tę działalność z chwilą objęcia tytułu prawnego do nieruchomości. Przepis wprowadza również zasadę solidarnej odpowiedzialności podmiotów przejmujących obowiązki wynikające z decyzji.

Projekt rozstrzyga również dotychczas nieuregulowaną kwestię legalizacji przedsięwzięć realizowanych lub zrealizowanych bez wymaganej decyzji środowiskowej. Nowelizacja zakłada wprowadzenie mechanizmu „legalizacji” takich przedsięwzięć poprzez umożliwienie uzyskania decyzji środowiskowej po złożeniu wniosku w terminie 60 dni od dnia powzięcia informacji o obowiązku jej uzyskania. Jednocześnie wprowadzono rygorystyczne konsekwencje braku uzyskania wymaganej „decyzji legalizacyjnej”, takie jak: wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej od 100.000 zł do 20.000.000 zł, stwierdzenie nieważności decyzji następczej, wstrzymanie robót budowlanych, nakaz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

Planowane są także zmiany zasad ustalania opłaty za wydanie decyzji środowiskowej. W miejsce dotychczasowej stałej opłaty skarbowej w wysokości 205 zł wprowadza opłatę uzależnioną od rodzaju planowanego przedsięwzięcia, przy czym jej wysokość nie będzie mogła przekroczyć 30.000 zł. Projekt zakłada ponadto cyfryzację postępowania poprzez wprowadzenie Systemu do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko („SOPOOŚ”), umożliwiającego złożenie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oraz innych dokumentów w postaci elektronicznej. Forma papierowa wniosku nadal jednak będzie możliwa.

Choć projekt znajduje się obecnie na etapie opiniowania
i jego treść może jeszcze ulec znacznym zmianom, już dziś można stwierdzić, że proponowana nowelizacja ma charakter systemowy i wykracza poza punktowe zmiany obowiązujących przepisów. Dla inwestorów oznacza to, że decyzja środowiskowa będzie miała jeszcze większe znaczenie nie tylko na etapie uzyskiwania kompletu decyzji administracyjnych dla danego zamierzenia inwestycyjnego, ale również w procesach nabywania nieruchomości, finansowania inwestycji oraz ich realizacji. W konsekwencji kwestie środowiskowe będą wymagały jeszcze większej uwagi zarówno przy planowaniu przedsięwzięć, jak i w ramach analiz prawnych poprzedzających transakcje. Sporo planowanych zmian, a jednak skrócenia tytułu ustawy nie zaproponowano.